محصولات پوششي نقش مهمي را در حفظ كيفيت و حاصلخيزي خاك ايفا مي كند. محصولات پوششي موجب كاهش فرسايش خاك و افزايش مواد آلي به آن مي گردند كه با توجه به آغاز سال زراعي جديد و برنامه ريزي كشت محصول توسط كشاورزان، مقاله ذيل راهنماي خوبي جهت انتخاب نوع محصول پوششي براي افزايش بهره وري در اراضي كشاورزي است.

 تحقيقات نشان داده اند كه 20 درصد از هر بقايايي به خزانه ماده آلي خاك اضافه م يشود و 80 درصد باقي مانده نيز يا سهم موجودات زنده بوده و پس از هضم به صورت گازهايي آزاد مي شوند يا در مسير توليد ماده آلي خاك قرار نميگيرند. يعني هر 5 كيلوگرم بقايا، معادل 1 كيلوگرم ماده آلي به خاك اضافه م يكند.

 وظايف محصولات پوششي

كاهش فرسايش خاك

عنوان دقيق محصولات پوششي به علت پوشش خاك است. يك محصول پوششي مثل چاودار عمومابراي پوشش و حفاظت خاك از فرسايش آبي و بادي مورد استفاده قرار م يگيرد. قسم تهاي رويشي بالاي خاك، سطح خاك را پوشانيده و ريش هها نيز ذرات خاك را به هم چسبيده و محكم نگه م يدارند. محصولات پوششي ممكن است به منظور حفاظت خاك به عنوان يك محصول اصلي و كامل كشت شده يا اينكه درضعيفترين نقاط فرسايشي نظير بلند يهاي شني براي فرسايش بادي يا مناطق پست و داراي روا نآب براي فرسايش آبي به طور انتخابي كشت شوند. رشد قدرتمند و استقرار خوب براي اطمينان از حفاظت مناسب از فرسايش، براي اغلب مناطق ضعيف در برابر فرسايش مي تواند اهميت داشته باشد. به عنوان مثال در مزارع شني بالادست به دست آوردن محصول پوششي خوب روي تپه ها مشكل است. استقرار نامناسب ميتواند ناشي از ماده آلي كم، مشكل PH ، خشكي و غيره باشد. همچنين مناطق ضعيف در برابر فرسايش ممكن است به دليل فقدان محصول پوششي مناسب و در نتيجه پوشش برف ناكافي دچار تر كخوردگي شوند.

افزايش ماده آلي به خاك

محصولات پوششي موجب افزايش ماده آلي به خاك مي شوند. ولي مقدار آن بسته به گونه گياهي و

شرايط رشدي متغير است.  اين محصولات مقدار زيادي ماده آلي به خاك اضافه مي نمايند ولي بايستي تفاوت هاي اقليمي و چگونگي قرارگيري آنها در سيستم تناوبي نيز ملاحظه گردد.

براي تشكيل 1 درصد ماده آلي خاك، 20 سال زمان لازم است و هيچگاه تجزي هي مواد به سرعت

انجام نمي گيرد. ولي اين موضوع مايو سكننده نيست. اين فرآيند به كندي صورت گرفته ولي امكان دارد در طي زمان بهبود يابد. محصولات پوششي و كود دامي قطعا كمك خواهند نمود.

كاهش تلفات مواد غذايي

برخي محصولات پوششي ازت را تثبيت نموده و برخي ديگر نياز به ازت بيشتري براي رشد دارند.

پوششهاي چمني نظير چاودار و پوشش هاي خانواده كلم نظير تربچه روغني تنظيم كننده و خارج كننده عالي ازت باقي مانده از محصولات اصلي و يا كودهاي دامي مصرفي است. محصولات پوششي كه جذ بكننده ازت

است ميتواند تلفات ناشي از آب شويي و پتانسيل آلودگي روان آب هاي سطحي ناشي از نيترات را كاهش دهد. محصولات تله ازت براي ممانعت از خسارات زمستان به محصولات چندساله نظير انگور و ميو هجات

دانه دار به كار مي رود. محصولات پوششي نظير چاودار در اواخر تابستان يا اوايل پاييز كشت شده و ازت مازاد خاك را براي ممانعت از ادامه رشد رويشي و تحريك عدم مقاومت در زمستان خارج م يكند.

وقتي كه محصولات پوششي از بين مي روند، مواد غذايي حفظ شده در بافت گياه به خاك برم يگردد و مورد

استفاده محصولات بعدي قرار م يگيرد.

تربچه روغني يك محصول عالي از نظر جذب ازت مازاد خاك است به طوري كه بقاياي بافت آن قبل از

كشت محصول بهاره در مكان مورد نياز تجزيه م يشود و ممكن است مقداري تلفات ازت داشته باشيم. در مقابل چاودار چمني از اوايل تا اواسط تابستان محتويات ازت خود را محك متر حفظ م ينمايد. شبدرها نيز ازت موجود در بافت هاي خود را تا اوايل تابستان حفظ مي كنند؛ در صورتي كه محصولاتي نظير غلات دان هريز، گوجه فرنگي و ساير سبزيجات ميو هدار كشت شوند، تنظيم سرعت آزادسازي ازت اهميت دارد.

اصلاح حاصلخيزي خاك

محصولات پوششي لگوم (خانواده بقولات)ميتوانند ازت را براي محصولات متناوب بعدي تثبيت نمايند.

كشاورزان ارگانيك اغلب از اين محصولات به منظور استفاده از ازت باقي مانده آنها در تناوب به كار مي برند. برخي از محصولات پوششي معتبر وجود دارند كه از طريق فعاليت سيستم ريشه اي مقدار فسفر قابل دسترس بيشتري دارند. ريش ههاي عميق محصولات پوششي م يتوانند مواد غذايي را از عمق پروفيل خاك جذب نمايند.

كاهش جمعيت آفات

برخي محصولات پوششي هستند كه ميزبان آفت خاصي نبوده و براي آفات مورد نظر سمي هستند. به عنوان مثال برخي محصولات پوششي وجود دارند كه قابليتشان براي پوشش دادن به آفات ريشه و ساير جمعيت نماتدها مجاز ارزيابي شده است. محصولاتي نظير گل هميشه بهار و ارزان مرواريدي به نماتدها اجازه تكثير نميدهند.ساير محصولات پوششي نظير خرد لها، بخصوص آنهايي كه داراي سطوح گليكوزينولات و اسيد اروسيك بالايي در بافت گياهي هستند، ميتوانند يك ضد عفوني كننده تدخيني طبيعي از طريق تجزيه شيميايي اين مواد ايجاد نمايند. اغلب دستيابي به مقدار مواد سبز گياهي كه بايستي با اين تاثير به خاك برگردانده شود، تا تاثير خود را در شرايط مزرعه اي نشان دهد مشكل است. عل فهاي هرز اغلب ميزبان نماتدها هستند. استقرار خوب محصول پوششي، تراكم مطلوب بوته و كنترل خيلي خوب عل فهاي هرز داخل محصولات پوششي براي كاهش يا توقف فعاليت نماتدها بحراني است. نماتد سيست سويا( SCN ) موجب خسارات اقتصادي فراواني در جنوب غربي اونتاريو )آمريكاي شمالي( بين 50 - 10 ميليون دلار م يگردد.

تحقيقات انجا م شده در هارو ) AAFC ( دلالت بر اين دارد كه تناوب محصولات شبدر قرمز، ارزن ژاپني، ذرت دان هاي و ارقام مقاوم سويا بيشترين اثر را بر كاهش جمعيت اين نماتد داشته است. چاودار

چمني چندساله، يونجه، سورگوم و ماشك تاثيري بر كاهش جمعيت نماتد ندارند.

همچنين تحقيقات انجام شده در اونتاريو روي چاودار به عنوان بادشكن با سيستم بدون خاك ورزي روي توليد محصول سي بزميني نشان داده است كه چاودار به عنوان مانع فيزيكي آفات عمل م يكند كه مداخله در جابه جايي سوسك كلرادور در اوايل بهار از آن جمله است. به هر حال محصولات پوششي براي كنترل يا توقف فعاليت

آفات مي تواند بسته به انتخاب نوع محصول پوششي مفيد واقع گردد. محصولات پوششي م يتوانند جايگاهي براي زنبورها و موجودات مفيد ديگر نيز فراهم نمايند. به عنوان مثال كفشدوز كها، كن ههاي شكارچي و ساير حشرات مفيد ديگر از وجود محصولات پوششي بهره مي برند.

كاهش فشردگي و اصلاح ساختمان خاك

محصولات پوششي به كاهش فشردگي خاك و بهبود ساختمان خاك كمك مي كنند. اضافه نمودن اندام هاي هوايي و بخصوص مواد ريشه اي به اصلاح نفوذپذيري و قابليت نگهداري آب در خاك كمك نموده و فشردگي توده اي خاك را نيز كاهش م يدهد. محصولات پوششي داراي ريشه عميق، در كاهش فشردگي خاك مفيدند. در

صورتي كه براي مقابله با فشردگي خاك، خاك ورزي عميق مورد نياز باشد، كشت محصولات پوششي م يتواند در تثبيت شكا فها و تر كهايي كه در اثر خاك ورزي عميق ايجاد شد هاند، مفيد باشد. كشت و كار محصولات پوششي موجب اصلاح ساختمان خاك م يشود. در پروژه اي كه در جنوب غربي اونتاريو روي تناوب گوجه فرنگي با محصولات پوششي انجام شد، دريافتند كه منافع قابل ملاحظه اي ناشي از برگرداندن كامل مواد گياهي به خاك، بخصوص در اراضي شني با ماده آلي كم حاصل شد. سله بندي خاك و فقدان تهويه از جمله مشكلاتي بود كه بقايا رفع نمودند. يكي از بهترين تناو بها تناوب ذرت دانه اي با محصولات پوششي پر سبزينه با حجم قابل ملاحظه اي بقاياست.